เรื่องขยะที่ไม่ “ขยะ” ความน่ากังวลของโลกทุกวันนี้

หลายวันที่ผ่านมาเราคงคุ้นเคยกับภาพข่าว หรือคลิปวีดิโอเกี่ยวกับสภาพขยะมูลฝอยที่ถูกทิ้งเกลื่อนกลาด ทั้งบนท้องถนน สวนสาธารณะ หรือแม้กระทั่งในมหาสมุทร ซึ่งก็ดูจะเป็นภาพที่ทุกคนคุ้นชิน จนเห็นเป็นเรื่องปกติไปเสียแล้ว กระทั่งเราอาจจะกำลังหลงลืมไปว่า ขยะเหล่านี้ ไม่ใช่แค่เรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ และไม่สมควรเป็นแค่เรื่องเล็กน้อยที่ทุกคนจะมองข้ามไป เพราะจากสถิติที่ผ่านมา การทิ้งขยะทั่วโลกนั้นมีปริมาณหลายล้านตันต่อปี แน่นอนว่าผลกระทบที่ตามมานั้นใหญ่หลวงมาก จนเราไม่สามารถมองขยะ เป็นแค่เรื่องขยะได้

ภาพถ่ายสะท้อนใจ มหันตภัยจากขยะ

ภาพถ่ายเกี่ยวกับปัญหาเรื่องขยะจากทั่วทุกมุมโลกนั้น ถูกนำเสนอมากขึ้น โดยเฉพาะในนิตยสารเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ซึ่งได้มีการถ่ายภาพที่สร้างความตกตะลึงเกี่ยวกับปัญหาขยะพลาสติก มาตีพิมพ์เผยแพร่ ซึ่งสะท้อนให้เห็นขยะพลาสติกจำนวนมหาศาลที่ลอยอยู่ในท้องทะเล หรือวางเกลื่อนชายหาด และตามแม่น้ำลำคลอง ซึ่งแน่นอนว่าสิ่งมีชีวิตที่ได้รับผลกระทบโดยตรงก็คือ สัตว์ที่อยู่ตามธรรมชาติ โดยเฉพาะสัตว์ทะเล กำลังเผชิญอันตราย เมื่อพวกมันว่ายน้ำไปติดอยู่ท่ามกลางขยะพลาสติก หรืออาจจะกลืนกินขยะเหล่านั้นเข้าไป ดังเช่น ภาพถ่ายนกกระสาตัวหนึ่งที่ติดอยู่ในถุงพลาสติกในหลุมขยะแห่งหนึ่งที่ประเทศสเปน เคราะห์ดีที่มันหลุดออกมาได้ โดยช่างภาพได้ช่วยเหลือมันหลังจากถ่ายภาพนี้แล้ว นอกจากนี้ยังมีภาพเต่าหัวค้อนที่ติดอยู่ในตาข่ายจับปลาในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน นอกชายฝั่งประเทศสเปน ซึ่งมันอาจจะตายได้ ถ้าช่างภาพไม่เข้าไปช่วยปลดตาข่ายนี้ออกจากมัน

ไม่เพียงแต่ในต่างประเทศเท่านั้น เมื่อย้อนกลับมาดูสถานการณ์ขยะบ้านเราจะเห็นว่า ปัจจุบันขยะมูลฝอยจากในกรุงเทพมหานครปี 2560 พบว่าใน 1 วัน มีขยะตกค้างถึง 4.2 ล้านตัน ซึ่งเฉลี่ยสร้างขยะคนละ 1.5 กิโลกรัมต่อวัน

คนไทยมีจำนวน 65 ล้านคน ใน 1 วัน ทั้งประเทศจึงมีขยะสะสมถึง 74,073 ตัน ดังนั้น 1 ปี ประเทศเราจึงมีขยะตกค้างมากถึง 27.04 ล้านตัน และที่น่าตกใจคือขยะส่วนใหญ่ที่พบเป็นขยะพลาสติก โดยขณะนี้ทั่วโลกมีพลาสติกถูกผลิตขึ้นกว่า 9,000 ล้านตัน ซึ่งขยะพลาสติก 1 ชิ้นใช้เวลา 450 ปี ในการย่อยสลาย แม้ว่าบางชนิดสามารถนำไปรีไซเคิลได้ แต่เหตุใดยังมีขยะพลาสติกจำนวมหาศาลตกค้างในสิ่งแวดล้อม

ขยะที่มีมากมาย แล้วใครรับผิดชอบ?

                ปัญหาขยะ ไม่ใช่ปัญหาของใครคนใดคนหนึ่ง เราจึงไม่จำเป็นต้องเสียเวลาถกเถียงกันว่า ใครจะเป็นคนรับผิดชอบปัญหาดังกล่าว เพราะต้นเหตุของปัญหาจริง ๆ ก็คือเราทุกคน และมันก็เกิดจากนิสัยและความเคยชินจากเรื่องที่เราคิดว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย ซึ่งการที่เราเห็นว่ามันเป็นเรื่องเล็กน้อยนี่แหละ ที่ทำให้เรารู้สึกว่าใคร ๆ ก็ทำ ใคร ๆ ก็ใช้ถุงพลาสติก ถ้าเราไม่ทำ คนอื่นก็ทำ ซึ่งความคิดเหล่านี้มันได้ฝังลึกจนกลายเป็นนิสัย และเป็นส่วนหนึ่งในทัศนคติการดำเนินชีวิตของหลายคน จนเรารู้สึกว่าไม่ใช่เรื่องสำคัญที่ต้องลดปริมาณการใช้ขยะ และแน่นอนว่าถ้าหากคนส่วนใหญ่ในสังคมมีความคิดเช่นนี้ทุกคน ปัญหาขยะก็จะยิ่งเพิ่มมากขึ้น ฉะนั้นเราจะเริ่มจากตรงไหน ถ้าไม่ใช่จากตัวเรา ด้วยวิธีง่าย ๆ เช่น หากไปตลาด ก็อาจจะนำตะกร้าหรือถุงผ้าไปด้วยเพื่อนำไปใส่ของที่เราเลือกซื้อ เพื่อลดการใช้ถุงพลาสติกหลาย ๆ ใบ วิธีง่าย ๆ แบบนี้ก็สามารถช่วยโลกให้น่าอยู่ขึ้นได้เช่นเดียวกัน แค่เราเริ่มจากสองมือและหัวใจของเรา